Blockchain khác database thế nào? So sánh 12 tiêu chí

Trả lời nhanh: Database (cơ sở dữ liệu) do một tổ chức quản trị, cho phép đọc, ghi, sửa, xoá nhanh và rẻ. Blockchain là sổ cái phân tán: nhiều bên cùng giữ bản sao, chỉ ghi thêm và thống nhất bằng đồng thuận, nên khó sửa lén nhưng chậm, tốn hơn. Khác biệt cốt lõi là bạn tin ai.

Điểm chính

Blockchain thực chất là một loại cơ sở dữ liệu đặc biệt: nhân bản ở nhiều node, nối bằng mã băm và chỉ ghi thêm.
Database hợp khi một bên chịu trách nhiệm dữ liệu và cần hiệu năng. Blockchain chỉ đáng dùng khi nhiều bên không tin nhau phải cùng ghi vào một sổ chung.
Ở giữa có “ledger database” như bảng ledger của SQL Server 2022 hay blockchain table của Oracle: chống sửa lén nhưng vẫn do một bên vận hành.
Không nên đưa dữ liệu cá nhân lên blockchain. Mô hình phổ biến là dữ liệu nằm trong database, chỉ mã băm lên chuỗi.

Mục lục

Blockchain khác database thế nào?

Hãy bắt đầu bằng một câu hỏi: ai có quyền quyết định dữ liệu nào là đúng? Với database, đó là bên vận hành hệ thống. Với blockchain, đó là tập thể các node, theo luật chơi viết sẵn trong giao thức. Hầu hết khác biệt còn lại, từ tốc độ, chi phí đến khả năng sửa dữ liệu, đều xuất phát từ điểm này.

Luật Dữ liệu số 60/2024/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2025), tại khoản 9 Điều 3, định nghĩa cơ sở dữ liệu là tập hợp các dữ liệu được sắp xếp, tổ chức để truy cập, khai thác, chia sẻ, quản lý và cập nhật. Danh sách khách hàng trong CRM hay tồn kho trong phần mềm bán hàng đều nằm trong database, được quản lý bởi một hệ quản trị (DBMS) như PostgreSQL, MySQL, SQL Server. Nền tảng về bảng, SQL và NoSQL có trong bài cơ sở dữ liệu và hệ quản trị DBMS.

Blockchain (chuỗi khối) được Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ (NIST), trong báo cáo NISTIR 8202 tháng 10/2018, mô tả là sổ cái số lộ dấu vết khi bị can thiệp (tamper evident) và chống can thiệp (tamper resistant), triển khai phân tán, thường không có cơ quan trung tâm. Cách các khối được tạo và nối với nhau được giải thích trong bài blockchain hoạt động như thế nào; bài này chỉ tập trung so sánh.

Blockchain có phải là một loại database không?

Có. Blockchain là cơ sở dữ liệu phân tán với ba ràng buộc thêm: chỉ ghi thêm (append-only), các bản ghi nối nhau bằng mã băm, và mỗi lần ghi phải qua đồng thuận. Tài liệu của Hyperledger Fabric cho thấy rõ điều này: sổ cái gồm “world state”, một database lưu giá trị hiện tại (mặc định LevelDB, hoặc CouchDB khi dữ liệu dạng JSON), và “blockchain”, nhật ký ghi lại mọi giao dịch đã tạo ra trạng thái đó. Câu hỏi đúng vì thế là: bạn cần một database bình thường, hay một database mà nhiều bên cùng giữ và không bên nào sửa được một mình?

Hình 1. Cơ sở dữ liệu tập trung đặt niềm tin vào một bên vận hành; blockchain chia bản sao sổ cái cho nhiều node và dùng đồng thuận để thống nhất thứ tự ghi.

Bảng so sánh blockchain và database theo 12 tiêu chí

Bảng tách blockchain công khai (như Bitcoin, Ethereum) và blockchain có cấp phép (như Hyperledger Fabric), vì hai loại này khác nhau rất xa về tốc độ và quyền riêng tư.

Tiêu chí	Database thông thường	Blockchain có cấp phép	Blockchain công khai
Ai kiểm soát	Một tổ chức, quản trị viên có toàn quyền	Nhóm tổ chức đã định danh	Không ai sở hữu; ai cũng chạy node được
Niềm tin đặt vào	Bên vận hành	Nhóm thành viên và giao thức	Giao thức, mật mã, đa số node trung thực
Thao tác dữ liệu	Tạo, đọc, sửa, xoá (CRUD)	Ghi thêm, đọc	Ghi thêm, đọc
Cách thống nhất	Giao dịch ACID trong một hệ thống	Đồng thuận giữa ít node đã biết (Raft, BFT)	Đồng thuận giữa nhiều node ẩn danh (PoW, PoS)
Độ trễ xác nhận	Thường vài mili giây	Thường vài giây	Vài giây đến hàng chục phút
Thông lượng	Cao, mở rộng bằng phần cứng, chỉ mục, phân mảnh	Trung bình, giới hạn bởi đồng thuận	Thấp ở lớp 1, cần lớp 2 để mở rộng
Chi phí	Thấp	Mỗi thành viên tự chạy node, cộng chi phí điều phối	Phí giao dịch (gas) biến động
Quyền riêng tư	Kín theo mặc định, phân quyền chi tiết	Giới hạn trong thành viên	Công khai theo mặc định
Chống sửa lén	Dựa vào nhật ký do chính bên vận hành giữ	Mạnh trong phạm vi thành viên	Rất mạnh, ai cũng tự kiểm chứng
Điểm lỗi	Tập trung nếu không thiết kế dự phòng	Chịu được một số node hỏng	Không có điểm lỗi đơn lẻ ở lớp sổ cái
Truy vấn	SQL, chỉ mục, JOIN, báo cáo phức tạp	Hạn chế; báo cáo thường đẩy sang database	Cần bộ lập chỉ mục (indexer) bên ngoài
Phù hợp khi	Một bên chịu trách nhiệm, cần hiệu năng	Liên minh doanh nghiệp cần sổ chung	Người lạ trao đổi giá trị không qua trung gian

Blockchain không “tốt hơn” database. Nó đánh đổi tốc độ, chi phí và sự linh hoạt để lấy một thứ: dữ liệu chung mà không bên nào thao túng được một mình. Nếu bài toán không cần thứ đó, bạn trả giá mà không nhận lại gì.

Vì sao mô hình niềm tin là khác biệt quan trọng nhất?

Database: chịu lỗi máy móc, tin con người

Database doanh nghiệp có bản sao dự phòng và có thể dùng thuật toán như Raft để các bản sao khớp nhau. Nhưng các thuật toán này chịu lỗi dừng (crash fault tolerance, CFT): máy hỏng, mạng đứt. Chúng giả định mọi máy đều trung thực vì cùng thuộc một tổ chức. Nếu quản trị viên, hoặc kẻ chiếm được quyền quản trị, cố tình sửa số liệu, database không có cơ chế nội tại để ngăn. Người ngoài chỉ có thể tin vào quy trình và kiểm toán của bên vận hành.

Blockchain: chịu cả lỗi gian lận

Blockchain được thiết kế cho tình huống một số node cố tình nói dối. Bài toán này mang tên “Bài toán các vị tướng Byzantine”, do Leslie Lamport, Robert Shostak và Marshall Pease đặt tên trong bài báo năm 1982 trên tạp chí ACM Transactions on Programming Languages and Systems. Hệ thống chịu được loại lỗi này gọi là chịu lỗi Byzantine (BFT).

Ngay trong blockchain, mức “không cần tin nhau” cũng tuỳ cấu hình. Theo tài liệu Hyperledger Fabric, dịch vụ sắp xếp giao dịch có thể chạy Raft (chỉ chịu lỗi dừng) hoặc SmartBFT (từ phiên bản 3.0), chịu được dưới một phần ba số node độc hại. Chi tiết các họ thuật toán có trong bài các cơ chế đồng thuận và cách chúng chịu lỗi.

Tự kiểm tra nhanh: nếu mọi bên ghi dữ liệu đều sẵn sàng tin một đơn vị vận hành chung, như công ty mẹ, cơ quan quản lý hay nhà cung cấp dịch vụ, nhiều khả năng bạn không cần blockchain.

Cách ghi, sửa và xoá dữ liệu khác nhau ra sao?

Trong database, khi khách đổi số điện thoại, bạn chạy lệnh cập nhật và giá trị cũ biến mất, trừ khi bạn chủ động lưu lịch sử. Trong blockchain không có lệnh “sửa”: mọi thay đổi là một giao dịch mới ghi vào cuối chuỗi. Nhập sai thì ghi thêm giao dịch bù trừ, giống kế toán ghi bút toán điều chỉnh thay vì tẩy xoá sổ.

“Bất biến” không có nghĩa là không thể thay đổi

Ở blockchain công khai, viết lại lịch sử đòi hỏi kiểm soát phần lớn sức mạnh đồng thuận. Mạng lớn thì cực kỳ tốn kém; mạng nhỏ thì rủi ro là có thật.
Ở blockchain có cấp phép, đủ số thành viên thông đồng vẫn có thể tạo lại sổ cái.
Cộng đồng có thể chia nhánh (fork) để đảo ngược sự cố, như Ethereum từng làm sau vụ The DAO năm 2016.

Mặt trái là lỗi cũng khó sửa. Theo ethereum.org, hợp đồng thông minh đã triển khai không thể xoá và tương tác với nó không thể đảo ngược. Một lỗi mã có thể khoá tài sản vĩnh viễn, trong khi với database chỉ cần bản vá và lệnh cập nhật. Xem thêm rủi ro của hợp đồng thông minh.

Hiệu năng, độ trễ và chi phí chênh nhau bao nhiêu?

Database ghi ở một nơi rồi xác nhận ngay. Blockchain phải gửi giao dịch cho nhiều node, chờ thống nhất thứ tự, rồi mỗi node tự kiểm tra và lưu. Khoảng cách hiệu năng vì thế nằm ở cấu trúc, không phải do công nghệ còn non.

Database quan hệ: giao dịch theo chuẩn ACID (tên gọi do Andreas Reuter và Theo Härder đặt năm 1983) thường cam kết xong trong vài mili giây.
Bitcoin: theo sách trắng Bitcoin, trung bình khoảng 10 phút có một khối mới; nhiều bên nhận thanh toán còn chờ thêm vài khối.
Ethereum: mỗi slot 12 giây, nhưng theo ethereum.org, cần khoảng 15 phút để một khối đạt chung cuộc (finality).
Blockchain có cấp phép: nhanh hơn vì ít node; thuật toán QBFT trên Hyperledger Besu cho chung cuộc ngay khi khối được ghi.

Về lưu trữ, database giữ một bản gốc và vài bản dự phòng; blockchain giữ một bản trên mỗi full node. Theo trang yêu cầu hệ thống của Bitcoin Core 31.0, một node đầy đủ cần khoảng 750 GB đĩa; theo ethereum.org, node Ethereum cần tối thiểu ổ NVMe 2 TB. Blockchain công khai còn thu phí giao dịch dao động theo mức tắc nghẽn; blockchain có cấp phép không có phí đó nhưng mỗi thành viên phải tự vận hành node và gánh chi phí điều phối giữa các tổ chức, khoản thường bị đánh giá thấp nhất.

Bài viết mô tả kỹ thuật, không khuyến nghị đầu tư vào bất kỳ tài sản mã hoá, token hay nền tảng nào.

Bảo mật và quyền riêng tư: bên nào an toàn hơn?

Không bên nào an toàn hơn tuyệt đối; chúng bảo vệ những thứ khác nhau.

Database mạnh về bí mật, yếu về chống sửa từ bên trong. Có phân quyền đến từng bảng, từng dòng, mã hoá khi lưu và truyền, dữ liệu mặc định là kín. Nhưng ai chiếm được tài khoản quản trị thì sửa hoặc xoá được mọi thứ, kể cả nhật ký.
Blockchain mạnh về toàn vẹn, yếu về bí mật. Sửa lén lịch sử gần như không thể giấu. Nhưng trên chuỗi công khai, ai cũng đọc được giao dịch; “ẩn danh” chỉ là bí danh. Rủi ro dịch sang chỗ khác: mất khoá riêng (private key), lỗi hợp đồng thông minh, sự cố ở ví, cầu nối, sàn nằm ngoài chuỗi.

Dữ liệu cá nhân: điểm xung đột lớn nhất

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 (thông qua 26/06/2025, hiệu lực 01/01/2026), tại Điều 4, cho chủ thể dữ liệu quyền yêu cầu chỉnh sửa, xoá, hạn chế xử lý dữ liệu và rút lại sự đồng ý. Một hệ thống chỉ ghi thêm và nhân bản ở nhiều nơi rất khó đáp ứng yêu cầu xoá.

Ủy ban Bảo vệ Dữ liệu châu Âu (EDPB) đi đến kết luận tương tự trong Hướng dẫn 02/2025 về xử lý dữ liệu cá nhân bằng blockchain (lấy ý kiến từ 14/04 đến 09/06/2025). Theo bản tóm tắt của EDPB, nguyên tắc chung là tránh lưu thêm dữ liệu cá nhân trên chuỗi; chỉ lưu bằng chứng mật mã như mã băm, giữ dữ liệu thật ngoài chuỗi để dễ sửa, xoá, và đánh giá tác động trước khi xử lý dữ liệu rủi ro cao. Kết luận thực tế cho doanh nghiệp Việt Nam: dữ liệu cá nhân nên nằm trong database.

Truy vấn, báo cáo và tích hợp có gì khác?

Truy vấn: database quan hệ có SQL, chỉ mục, JOIN; hỏi “doanh thu theo tỉnh quý 3” là có ngay. Blockchain tối ưu để ghi và kiểm chứng, không để phân tích, nên dự án thường chép dữ liệu từ chuỗi sang database qua bộ lập chỉ mục.
Dữ liệu lớn: ảnh, PDF, video không nên đặt lên chuỗi vì chi phí nhân theo số node; thường chỉ ghi mã băm.
Dữ liệu từ thế giới thật: blockchain không tự biết hàng đã về kho. Nó cần nguồn cấp bên ngoài (oracle) hoặc người nhập; đầu vào sai thì blockchain chỉ lưu cái sai một cách bền vững.
Nhân lực: người thạo SQL nhiều; kỹ sư blockchain và kiểm toán hợp đồng thông minh hiếm và đắt hơn.

Ledger database: lựa chọn nằm giữa hai thái cực

Nhiều doanh nghiệp tìm đến blockchain chỉ vì muốn chứng minh với kiểm toán viên rằng dữ liệu không bị sửa lén. Với nhu cầu đó, các hãng database đã đưa tính năng “sổ cái” vào ngay trong sản phẩm.

Ledger trong SQL Server 2022, Azure SQL Database và Azure SQL Managed Instance: theo Microsoft, bảng ledger cập nhật được vẫn cho sửa, xoá nhưng tự lưu phiên bản cũ vào bảng lịch sử; bảng ledger chỉ ghi thêm chặn sửa, xoá. Mã băm tóm tắt (database digest) nên được cất ở nơi không sửa được để đối chiếu. Microsoft nói rõ tính năng này phát hiện chứ không ngăn can thiệp, và tránh được độ phức tạp, độ trễ của đồng thuận mạng.
Blockchain table trong Oracle Database 21c: theo tài liệu Oracle, ngăn thay đổi trái phép qua database và phát hiện thay đổi đi vòng qua database.
Amazon QLDB: AWS mô tả đây là ledger database có nhật ký bất biến, kiểm chứng được bằng mật mã, “thuộc sở hữu của một bên trung tâm đáng tin cậy”. Dịch vụ đã hết hỗ trợ ngày 31/07/2025, AWS hướng dẫn chuyển sang Amazon Aurora PostgreSQL. Bài học: luôn có kế hoạch rút lui khi chọn sản phẩm chuyên biệt.

Nhu cầu	Database + nhật ký kiểm toán	Ledger database	Blockchain
Một bên ghi, nội bộ xem lịch sử	Đủ dùng	Thừa	Thừa
Một bên ghi, phải chứng minh với kiểm toán là không sửa lén	Yếu	Phù hợp	Thường thừa
Nhiều bên ghi, có trung gian mọi người tin	Phù hợp	Phù hợp	Cân nhắc
Nhiều bên ghi, không ai muốn một bên giữ sổ	Không đáp ứng	Không đáp ứng	Phù hợp

Khi nào nên chọn database, khi nào nên chọn blockchain?

NISTIR 8202 cảnh báo rằng nhiều tổ chức tiếp cận theo kiểu “chúng tôi muốn dùng blockchain ở đâu đó” và kết cục là thất vọng; báo cáo dẫn lưu đồ 6 câu hỏi của Cục Khoa học và Công nghệ thuộc Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS S&T). Nghiên cứu “Do you need a Blockchain?” của Karl Wüst và Arthur Gervais (Crypto Valley Conference 2018) cũng so sánh blockchain với database tập trung theo hướng tương tự. Gộp lại, bạn có bộ câu hỏi sau:

Có cần một kho dữ liệu chung, nhất quán không? Nếu mỗi bên giữ dữ liệu riêng là đủ, dừng ở đây.
Có nhiều hơn một tổ chức cùng ghi không? Chỉ một bên ghi thì chọn database.
Các bên có tin một bên thứ ba vận hành hộ không? Nếu có, database do bên đó vận hành gần như luôn rẻ và nhanh hơn.
Người ngoài có cần tự kiểm chứng lịch sử không? Nếu chỉ nội bộ kiểm tra, nhật ký kiểm toán hoặc ledger database là đủ.
Có dữ liệu cá nhân, bí mật kinh doanh không? Nếu có, phần đó phải nằm ngoài chuỗi.
Có chấp nhận hiệu năng thấp và chi phí điều phối cao không? Ứng dụng cần phản hồi tức thì với khối lượng lớn không nên lấy blockchain làm kho chính.

Nếu câu 2 là “có”, câu 3 là “không” và câu 4 là “có”, blockchain đáng xem xét. Bước tiếp theo là chọn public, private, consortium hay hybrid, xem trong bài các loại blockchain và cách chọn.

Kiến trúc lai: dùng database và blockchain cùng lúc

Câu trả lời phổ biến nhất trong thực tế là dùng cả hai: hệ thống nghiệp vụ vẫn chạy trên database, blockchain chỉ làm lớp “công chứng số” phía trên.

Hình 2. Mô hình lai phổ biến: cơ sở dữ liệu giữ dữ liệu nghiệp vụ, blockchain chỉ giữ mã băm để chứng minh dữ liệu không bị sửa lén.

Ứng dụng ghi bản ghi đầy đủ (hồ sơ, hoá đơn, lô hàng) vào database.
Hệ thống tính mã băm của bản ghi hoặc của cả lô. Đổi một ký tự, mã băm đổi hoàn toàn.
Mã băm cùng dấu thời gian được ghi lên blockchain, nơi nhiều bên cùng giữ.
Khi cần, bên thứ ba băm lại bản ghi và so với mã trên chuỗi. Khớp nghĩa là dữ liệu chưa bị sửa.

Mô hình này giữ tốc độ, khả năng truy vấn và quyền xoá dữ liệu cá nhân của database, đồng thời có bằng chứng toàn vẹn của blockchain, khớp với khuyến nghị của EDPB. Ở Việt Nam, nền tảng blockchain quốc gia NDAChain, công bố ngày 25/07/2025, được mô tả là blockchain lớp 1 có cấp phép, dùng Proof of Authority và kiến trúc dữ liệu lai tập trung và phi tập trung. Ứng dụng điển hình của mô hình lai là truy xuất nguồn gốc, xem trong bài blockchain trong chuỗi cung ứng.

Ba tình huống minh hoạ: chọn bên nào?

Chuỗi bán lẻ quản lý tồn kho

Ví dụ minh hoạ. Một chuỗi 50 cửa hàng cần đồng bộ tồn kho theo thời gian thực. Chỉ một doanh nghiệp ghi, cần phản hồi tức thì, báo cáo nhiều chiều và thường điều chỉnh số liệu sau kiểm kê. Mọi câu hỏi đều chỉ về database; blockchain chỉ làm chậm và đắt hơn.

Tín dụng thư giữa các ngân hàng

Ngày 29/12/2020, HSBC Việt Nam và Vietcombank thực hiện giao dịch tín dụng thư (L/C) nội địa bằng đồng Việt Nam trên nền tảng Contour (dựa trên Corda), mất 27 phút thay vì 3–5 ngày như cách làm giấy tờ. Đây đúng là bài toán của blockchain: nhiều tổ chức độc lập cùng đối chiếu một bộ chứng từ. Tuy vậy, Contour ngừng hoạt động ngày 30/11/2023 vì các ngân hàng cổ đông không góp thêm vốn; TradeLens của Maersk và IBM cũng bị thông báo ngừng ngày 29/11/2022 vì không đạt mức hợp tác toàn ngành cần thiết. Rào cản lớn nhất thường nằm ở mô hình hợp tác, không ở công nghệ.

Cấp văn bằng, chứng chỉ

Ví dụ minh hoạ. Trường đại học lưu hồ sơ và bảng điểm trong database của mình; khi cấp bằng, ghi mã băm văn bằng lên một blockchain có cấp phép. Nhà tuyển dụng tự kiểm chứng bằng thật, còn thông tin cá nhân vẫn ở database của trường và sửa, xoá được khi cần.

Những hiểu lầm thường gặp khi so sánh blockchain và database

“Blockchain sẽ thay thế database.” Không. Nhiều nền tảng blockchain chứa database bên trong, và ứng dụng xung quanh vẫn cần database để tìm kiếm, báo cáo, lưu file lớn.
“Dữ liệu trên blockchain chắc chắn đúng.” Blockchain chỉ đảm bảo dữ liệu không bị sửa sau khi ghi, không đảm bảo nó đúng với thực tế lúc ghi.
“Blockchain không thể bị tấn công.” Sổ cái mạng lớn khó bị viết lại, nhưng ví, khoá riêng, hợp đồng thông minh, cầu nối thì có thể, và phần lớn sự cố mất tài sản xảy ra ở các lớp này.
“Private blockchain chỉ là database đắt tiền.” Đúng nếu một tổ chức chạy mọi node. Sai nếu mỗi thành viên liên minh tự chạy node, vì khi đó không ai sửa lịch sử được một mình.

Doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý gì về pháp lý?

Luật Dữ liệu số 60/2024/QH15 (hiệu lực 01/07/2025) đặt khung chung về quản lý, phân loại, chia sẻ dữ liệu, áp dụng cho cả database lẫn blockchain.
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 (hiệu lực 01/01/2026) trao quyền yêu cầu sửa, xoá dữ liệu, lý do mạnh nhất để giữ dữ liệu cá nhân ngoài chuỗi.
Luật Giao dịch điện tử số 20/2023/QH15 (hiệu lực 01/07/2024) thừa nhận giá trị pháp lý của thông điệp dữ liệu; dữ liệu trong database hay trên blockchain đều có thể làm chứng cứ nếu chứng minh được tính toàn vẹn và nguồn gốc.
Quyết định 1236/QĐ-TTg ngày 22/10/2024 ban hành Chiến lược quốc gia về ứng dụng và phát triển công nghệ chuỗi khối.
Nếu dự án phát hành hay giao dịch token, cần xem thêm Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15 (tài sản số, hiệu lực 01/01/2026), Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hoá và Nghị định 284/2026/NĐ-CP về xử phạt trong lĩnh vực này (hiệu lực 01/09/2026).

Thông tin trên mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Blockchain có nhanh hơn database không?

Không. Database thường xác nhận giao dịch trong vài mili giây; Bitcoin tạo khối khoảng 10 phút một lần, Ethereum cần khoảng 15 phút để một khối đạt chung cuộc. Blockchain có cấp phép nhanh hơn nhưng vẫn chậm hơn database đặt ở một nơi.

Blockchain có thay thế được SQL không?

Không. SQL là ngôn ngữ truy vấn, blockchain là cách tổ chức và đồng bộ sổ cái. Dự án blockchain vẫn dùng database và SQL để báo cáo và phân tích dữ liệu đã ghi trên chuỗi.

Có xoá được dữ liệu trên blockchain không?

Về nguyên tắc là không; bạn chỉ ghi thêm giao dịch để điều chỉnh trạng thái. Dữ liệu có thể cần xoá, nhất là dữ liệu cá nhân, nên để ngoài chuỗi.

Doanh nghiệp nhỏ có nên dùng blockchain thay database không?

Hầu như không. Doanh nghiệp nhỏ thường là bên duy nhất ghi dữ liệu của mình, nên database có sao lưu và phân quyền tốt là đủ. Blockchain chỉ đáng cân nhắc khi bạn tham gia một mạng lưới nhiều đối tác có sẵn, như hệ thống truy xuất nguồn gốc của ngành.

Ledger database khác blockchain thế nào?

Ledger database cũng nối bản ghi bằng mã băm để phát hiện sửa lén, nhưng do một tổ chức vận hành, không có đồng thuận giữa nhiều bên. Nó hợp khi bạn cần chứng minh toàn vẹn với kiểm toán mà không muốn chịu độ phức tạp của blockchain.