Zk-rollup và optimistic rollup
Hai họ rollup cùng gộp giao dịch ngoài Ethereum nhưng chứng minh tính đúng đắn theo hai cách khác nhau. Bài so sánh cơ chế, thời gian rút, phí, EVM và rủi ro vận hành.
Chuyên mục Blockchain cơ bản giải thích công nghệ sổ cái phân tán từ gốc: blockchain là gì, hàm băm (hash) liên kết các khối thế nào, cơ chế đồng thuận Proof of Work và Proof of Stake, vai trò của node, sự khác nhau giữa layer 1 và layer 2, và hợp đồng thông minh (smart contract). Nội dung thuần kiến thức kỹ thuật, có sơ đồ minh hoạ và ví dụ, không giới thiệu sàn giao dịch hay dự án token và không phải khuyến nghị đầu tư.
Hai họ rollup cùng gộp giao dịch ngoài Ethereum nhưng chứng minh tính đúng đắn theo hai cách khác nhau. Bài so sánh cơ chế, thời gian rút, phí, EVM và rủi ro vận hành.
Double spending (chi tiêu kép) là rủi ro một khoản tiền số bị dùng cho hai giao dịch. Bài giải thích cơ chế, các kiểu tấn công, quy tắc số xác nhận và cách doanh nghiệp phòng tránh.
Rollup là mạng Layer 2 xử lý giao dịch ngoài chuỗi rồi đăng dữ liệu lên Ethereum. Bài giải thích cơ chế, hai loại chính, blob sau Fusaka, các mức Stage và rủi ro.
Tấn công 51% cho phép một bên nắm đa số sức mạnh đào hoặc stake viết lại các khối gần nhất và chi tiêu kép. Bài giải thích cơ chế, vụ việc thật, giới hạn và cách phòng.
So sánh hard fork và soft fork qua cơ chế luật đồng thuận, nguy cơ tách chuỗi, cách kích hoạt, ví dụ SegWit, Taproot, Bitcoin Cash và việc cần làm khi mạng có fork.
Mempool là vùng nhớ tạm trên từng node, giữ giao dịch hợp lệ nhưng chưa vào block. Bài giải thích cơ chế, giới hạn 300 MB, RBF, CPFP và khác biệt Bitcoin với Ethereum.
Block time là khoảng thời gian trung bình giữa hai khối liên tiếp. Bài giải thích cơ chế, cách PoW và PoS giữ nhịp, so sánh các mạng và phân biệt với finality.
Nonce là số chỉ dùng một lần. Trong Bitcoin nó là trường 32 bit thợ đào thay đổi để tìm hash hợp lệ; trên Ethereum nó là bộ đếm giao dịch của ví. Bài giải thích cả hai.
Đào coin là cuộc đua tính toán để tạo khối mới trên blockchain Proof of Work. Bài giải thích cơ chế, độ khó, phần thưởng, mining pool, cloud mining và rủi ro.
Staking là việc khoá token làm tài sản đảm bảo để tham gia bảo vệ blockchain Proof of Stake. Bài giải thích cơ chế, phần thưởng, slashing, các hình thức và rủi ro.