Blockchain tại Việt Nam 2026: chính sách, pháp lý tài sản số

Mục lục

1. Toàn cảnh blockchain tại Việt Nam năm 2026 như thế nào?
2. Chính sách blockchain Việt Nam đã thay đổi qua những mốc nào?
3. Chiến lược quốc gia về blockchain đặt mục tiêu gì đến năm 2030?
4. Pháp lý tài sản số Việt Nam hiện nay ra sao?
5. Hệ sinh thái blockchain Việt Nam gồm những ai?
6. Blockchain đang được ứng dụng ở đâu tại Việt Nam?
7. Cơ hội và thách thức của blockchain tại Việt Nam là gì?
8. Việt Nam có thể trở thành trung tâm blockchain của khu vực Đông Nam Á không?
9. Doanh nghiệp và người dùng cần lưu ý gì?
10. Những hiểu lầm phổ biến về blockchain tại Việt Nam
11. Câu hỏi thường gặp

Toàn cảnh blockchain tại Việt Nam năm 2026 như thế nào?

Trong khoảng hai năm, Việt Nam đi từ “vùng xám pháp lý” sang có chiến lược quốc gia, luật về tài sản số, thị trường thí điểm và nền tảng blockchain cấp quốc gia. Điểm chưa xong là thực thi: đến tháng 9/2026, chưa tổ chức nào được cấp phép cung cấp dịch vụ tài sản mã hoá.

Nếu cần nắm lại khái niệm, bạn xem bài blockchain là gì và hoạt động như thế nào. Bài này trả lời câu hỏi khác: blockchain Việt Nam đang ở đâu trong tiến trình chuyển đổi số, ai tham gia, luật nói gì và triển vọng thành trung tâm khu vực thực tế đến đâu.

Chính sách blockchain Việt Nam đã thay đổi qua những mốc nào?

Sơ đồ dưới đây tóm tắt các văn bản chính, kèm số hiệu và ngày để bạn tra cứu nguyên văn.

Chiến lược quốc gia về blockchain (Quyết định 1236/QĐ-TTg)

Ngày 22/10/2024, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc ký Quyết định 1236/QĐ-TTg ban hành “Chiến lược quốc gia về ứng dụng và phát triển công nghệ chuỗi khối đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”, có hiệu lực từ ngày ký. Lần đầu tiên blockchain được coi là hạ tầng số cần phát triển có chủ đích, không chỉ là công nghệ cần cảnh giác.

Chiến lược ưu tiên tài chính – ngân hàng, logistics, y tế, giáo dục, thương mại, năng lượng, du lịch và nông nghiệp. Khung pháp lý và hạ tầng do Bộ Thông tin và Truyền thông chủ trì (đã hợp nhất vào Bộ Khoa học và Công nghệ từ tháng 3/2025); nhân lực, thuế, phòng chống tội phạm và tiền số ngân hàng trung ương lần lượt giao Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước.

Blockchain là “công nghệ chiến lược”

Quyết định 1131/QĐ-TTg ký ngày 12/06/2025 đưa blockchain vào danh mục công nghệ chiến lược, gồm ba nhóm sản phẩm: tài sản số, tiền số, tiền mã hoá; hạ tầng mạng blockchain; hệ thống truy xuất nguồn gốc. Danh mục này được thay bằng Quyết định 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/04/2026, hiệu lực từ 01/07/2026. Trong danh mục mới, chuỗi khối thuộc nhóm công nghệ số, và có nhóm sản phẩm “hạ tầng mạng chuỗi khối và hệ thống truy xuất nguồn gốc”.

Luật Công nghiệp công nghệ số và khái niệm tài sản số

Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 14/06/2025, hiệu lực từ 01/01/2026 (một số điều hiệu lực sớm từ 01/07/2025). Điều 46 định nghĩa tài sản số là tài sản theo Bộ luật Dân sự, thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bằng công nghệ số.

Điều 47 chia tài sản số thành tài sản ảo, tài sản mã hoá và tài sản số khác; hai loại đầu không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và tài sản tài chính khác. Chính phủ được giao quy định chi tiết.

Thí điểm thị trường và văn bản hướng dẫn

• Nghị quyết 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025, hiệu lực từ ngày ký, cho thí điểm thị trường tài sản mã hoá trong 5 năm. Lưu ý đây là nghị quyết của Chính phủ (NQ-CP), không phải nghị định.
• Quyết định 96/QĐ-BTC ngày 20/01/2026 của Bộ Tài chính công bố ba thủ tục: cấp, điều chỉnh, thu hồi giấy phép tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hoá. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhận hồ sơ từ chính ngày này.
• Nghị định 284/2026/NĐ-CP ngày 16/07/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hoá, hiệu lực từ 01/09/2026. Mức phạt tối đa 200 triệu đồng với tổ chức, 100 triệu đồng với cá nhân.

NDAChain: nền tảng blockchain quốc gia

NDAChain do Trung tâm Dữ liệu quốc gia (Bộ Công an) chủ trì, dưới định hướng của Hiệp hội Dữ liệu quốc gia. Đây là blockchain có cấp phép (permissioned blockchain) dùng cơ chế đồng thuận bằng thẩm quyền (Proof of Authority): chỉ các nút xác thực được chỉ định mới ghi khối. Theo VietnamPlus và Tuổi Trẻ, đến tháng 9/2025 nền tảng vận hành thử với 12 nút xác thực, ghi nhận hơn 5 triệu giao dịch xác thực, khoảng 30.000 giao dịch mỗi ngày.

Ngày 08/10/2025, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Quyết định 3090/QĐ-BKHCN phê duyệt Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, xác định nền tảng blockchain quốc gia là hạ tầng dùng chung từ trung ương đến địa phương.

Chiến lược quốc gia về blockchain đặt mục tiêu gì đến năm 2030?

Tầm nhìn của Quyết định 1236/QĐ-TTg: đến năm 2030 Việt Nam dẫn đầu khu vực và có vị thế quốc tế về nghiên cứu, triển khai, ứng dụng blockchain. Mục tiêu cụ thể chia hai giai đoạn:

Nhóm mục tiêu	Đến năm 2025 (xây nền)	Đến năm 2030 (củng cố, mở rộng)
Hạ tầng	Hình thành hạ tầng blockchain Việt Nam, tuân thủ quy định an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân	Mở rộng hạ tầng blockchain quốc gia cho dịch vụ trong nước và quốc tế; ban hành tiêu chuẩn quốc gia
Nghiên cứu, đào tạo	10 cơ sở nghiên cứu, đào tạo; đưa blockchain vào chương trình đại học, cao đẳng, nghề; thúc đẩy nghiên cứu tại 3 trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia	Có đại diện trong nhóm 10 cơ sở nghiên cứu, đào tạo blockchain hàng đầu châu Á
Thử nghiệm	Ít nhất 1 trung tâm, khu thử nghiệm blockchain	Duy trì ít nhất 3 trung tâm, khu thử nghiệm tại các thành phố lớn
Thương hiệu, thị trường	Hệ sinh thái “Blockchain+” trong tài chính, y tế, nông nghiệp, logistics, du lịch	20 thương hiệu blockchain uy tín về nền tảng, sản phẩm, dịch vụ trong khu vực

Tại thời điểm viết, chúng tôi chưa tìm thấy báo cáo tổng kết công khai về mức hoàn thành các mục tiêu năm 2025. Vì vậy bảng trên là đích đến chính sách, không phải kết quả đã đạt.

Pháp lý tài sản số Việt Nam hiện nay ra sao?

Bạn nên tách hai “làn”. Làn thứ nhất là blockchain như công nghệ ứng dụng, không phát hành token, được chiến lược quốc gia khuyến khích. Làn thứ hai là tài sản số, tài sản mã hoá, chịu điều chỉnh chặt của luật, nghị quyết thí điểm và chế tài xử phạt.

Nghị quyết 05/2025/NQ-CP quy định những gì?

Nội dung	Quy định chính
Thời gian thí điểm	5 năm kể từ ngày 09/09/2025
Tài sản cơ sở	Phải là tài sản thực, không phải chứng khoán hay tiền pháp định
Phát hành, chào bán	Tổ chức phát hành là công ty TNHH hoặc cổ phần Việt Nam; chỉ được chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài
Tổ chức cung cấp dịch vụ	Bộ Tài chính cấp phép; vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng; ít nhất 65% vốn do tổ chức góp, trong đó trên 35% từ ít nhất hai ngân hàng, công ty chứng khoán, quản lý quỹ, bảo hiểm hoặc công nghệ; sở hữu nước ngoài tối đa 49%
Đồng tiền	Phát hành, giao dịch, thanh toán bằng đồng Việt Nam
Nhà đầu tư trong nước	Người đang nắm giữ tài sản mã hoá được mở tài khoản tại tổ chức được cấp phép để lưu ký, mua bán. Sau 6 tháng kể từ khi tổ chức đầu tiên được cấp phép, giao dịch ngoài các tổ chức này có thể bị xử phạt hành chính hoặc hình sự tuỳ mức độ
Thuế	Áp dụng như thuế đối với chứng khoán cho đến khi có chính sách riêng

Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (tháng 6/2026), nhà đầu tư vẫn được giữ ví cá nhân; chỉ hành vi mua bán phải qua tổ chức được cấp phép.

Tình trạng cấp phép đến tháng 10/2026

Bộ Tài chính đã tiếp nhận 7 hồ sơ, đánh giá 5 hồ sơ hợp lệ. Chấp thuận “vòng 1” chưa phải giấy phép chính thức. Ngày 17/09/2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết những tổ chức đầu tiên sẽ được cấp phép và hoạt động trong năm 2026. Danh sách chính thức được công bố trên cổng thông tin của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Hệ sinh thái blockchain Việt Nam gồm những ai?

Cơ quan nhà nước

• Bộ Khoa học và Công nghệ: chính sách công nghệ, khung kiến trúc quốc gia số, danh mục công nghệ chiến lược.
• Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: cấp phép, giám sát thị trường thí điểm.
• Bộ Công an: chủ trì NDAChain qua Trung tâm Dữ liệu quốc gia; cảnh báo, điều tra lừa đảo và rửa tiền.
• Ngân hàng Nhà nước: quản lý phương tiện thanh toán, nghiên cứu tiền số ngân hàng trung ương.

Các công ty blockchain ở Việt Nam được báo chí nhắc nhiều

Thông tin dưới đây tổng hợp từ báo chí để minh hoạ năng lực công nghệ, không phải đánh giá đầu tư.

Doanh nghiệp	Lĩnh vực	Thông tin đã công bố
FPT (nền tảng akaChain)	Blockchain cho doanh nghiệp	Ra mắt ngày 13/08/2020 trong chương trình Make in Vietnam; dùng cho eKYC, chấm điểm tín dụng, khách hàng thân thiết, truy xuất chuỗi cung ứng
Sky Mavis	Trò chơi và hạ tầng blockchain	Thành lập năm 2018, phát triển trò chơi Axie Infinity và mạng Ronin. Tháng 3/2022, cầu nối Ronin bị tấn công, mất khoảng 625 triệu USD; FBI xác định nhóm Lazarus đứng sau
Kyber Network	Giao thức thanh khoản phi tập trung	Thành lập năm 2017, huy động 52 triệu USD năm 2017; đến năm 2022 hỗ trợ hơn 10 mạng blockchain

Báo chí cũng nhắc đến các tập đoàn như Viettel, Vingroup, Techcombank quan tâm blockchain. Thách thức là đi từ làm dịch vụ sang nền tảng mang thương hiệu Việt, đúng mục tiêu 20 thương hiệu của chiến lược.

Hiệp hội Blockchain Việt Nam

Hiệp hội Blockchain Việt Nam (VBA) được thành lập theo Quyết định 343/QĐ-BNV ngày 27/04/2022 của Bộ Nội vụ, ra mắt tháng 5/2022, chủ tịch đầu tiên là ông Hoàng Văn Huây. Đây là tổ chức có pháp nhân đầu tiên trong lĩnh vực này, tham gia góp ý chính sách và kết nối doanh nghiệp.

Trung tâm và khu thử nghiệm

• Đà Nẵng: Quyết định 1181/QĐ-UBND ngày 26/08/2025 cho phép thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong 36 tháng một giải pháp blockchain chuyển đổi tài sản mã hoá sang tiền pháp định, tại các công viên phần mềm của thành phố. Báo chí mô tả đây là dự án đầu tiên loại này tại Việt Nam.
• Trung tâm tài chính quốc tế: Nghị quyết 222/2025/QH15 ngày 27/06/2025 (hiệu lực 01/09/2025) thành lập trung tâm tại TP.HCM và Đà Nẵng. Đà Nẵng đang nghiên cứu chính sách riêng cho fintech và blockchain tại đây.

Blockchain đang được ứng dụng ở đâu tại Việt Nam?

Phần lớn ứng dụng thực tế không liên quan đến token. Chúng giải quyết một vấn đề: nhiều bên cần cùng tin một bộ dữ liệu mà không muốn một bên giữ độc quyền. Xem thêm bài công nghệ blockchain và ứng dụng trong cuộc sống.

Ngân hàng: thư tín dụng trên blockchain

Tháng 11/2020, VietinBank phát hành thư tín dụng (L/C) đầu tiên ứng dụng blockchain qua mạng Contour. Tháng 12/2020, HSBC Việt Nam và Vietcombank thực hiện giao dịch L/C nội địa bằng đồng Việt Nam đầu tiên trên blockchain, hoàn tất trong 27 phút thay vì 3–5 ngày làm việc như cách truyền thống. Đây là một phần của xu hướng chuyển đổi số trong ngân hàng.

Truy xuất nguồn gốc hàng hoá

Hệ thống NDA Trace kết hợp NDAChain với định danh phi tập trung (NDA DID) để cấp mã định danh cho sản phẩm và ghi hành trình từ sản xuất đến bán lẻ. Theo Tuổi Trẻ (tháng 7/2025), hệ thống đã cấp hơn 25.000 mã định danh cho hơn 400 nhóm sản phẩm, dự kiến triển khai rộng từ đầu năm 2026.

Văn bằng, chứng chỉ

Trường Đại học Bách khoa (ĐHQG TP.HCM) thí điểm cấp chứng chỉ bằng blockchain cho hơn 100 học viên, mỗi chứng chỉ mất khoảng 2 giây; đề tài được Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM nghiệm thu. Nhà tuyển dụng tự kiểm tra được tính xác thực.

Cơ hội và thách thức của blockchain tại Việt Nam là gì?

Cơ hội

• Pháp lý rõ hơn: có luật, nghị quyết thí điểm, thủ tục cấp phép và chế tài. Doanh nghiệp biết mình được làm gì.
• Cộng đồng người dùng lớn: Việt Nam xếp thứ 4 trong Chỉ số chấp nhận tiền mã hoá toàn cầu 2025 của Chainalysis (151 quốc gia). Nhu cầu đã có, chỉ thiếu kênh hợp pháp.
• Hạ tầng dữ liệu quốc gia: NDAChain và định danh điện tử tạo nền cho truy xuất, xác thực quy mô lớn.

Thách thức

• Nhân lực và bảo mật: chiến lược phải đặt mục tiêu 10 cơ sở đào tạo, cho thấy nhân lực chuyên sâu như mật mã học, kiểm toán hợp đồng thông minh còn mỏng. Vụ tấn công cầu nối Ronin năm 2022 cho thấy một lỗ hổng có thể gây thiệt hại hàng trăm triệu USD.
• Ngưỡng tham gia cao: vốn tối thiểu 10.000 tỷ đồng khiến chỉ tập đoàn tài chính lớn đủ điều kiện mở sàn; khởi nghiệp khó tham gia trực tiếp.
• Phạm vi thí điểm hẹp: tài sản mã hoá phát hành trong nước chỉ chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài, giao dịch chỉ bằng đồng Việt Nam. Rủi ro giảm nhưng thanh khoản cũng hạn chế.
• Phòng chống rửa tiền: tháng 6/2023, Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF) đưa Việt Nam vào danh sách giám sát tăng cường; tháng 10/2023, Việt Nam bị xếp vào nhóm nước có hoạt động dịch vụ tài sản ảo quan trọng. Lấp khoảng trống pháp lý về tài sản ảo là một yêu cầu cụ thể.
• Lừa đảo tiền mã hoá: tháng 7/2026, đại diện Cục C03 (Bộ Công an) nêu bốn nhóm vi phạm: lừa đảo qua dự án và sàn “huy động vốn rồi đóng cửa” khiến người dân mất hàng chục nghìn tỷ đồng; rửa tiền qua dịch vụ trộn tiền (mixer); trốn thuế; trục lợi trong cấp phép.

Việt Nam có thể trở thành trung tâm blockchain của khu vực Đông Nam Á không?

Có cơ sở để kỳ vọng, nhưng chưa đủ dữ kiện để khẳng định. Dưới đây là lập luận hai chiều.

Lập luận ủng hộ

• Việt Nam có chiến lược quốc gia riêng cho blockchain, kèm mục tiêu định lượng và phân công cho từng bộ.
• Khung pháp lý được xây nhanh: chiến lược (10/2024), luật (06/2025), nghị quyết thí điểm (09/2025), thủ tục cấp phép (01/2026), chế tài (07/2026), chưa đầy hai năm.
• Hai trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng có thể là nơi thử nghiệm chính sách mới.

Lập luận thận trọng

• Khu vực có nước đi trước khá xa. Ví dụ Singapore thông qua Luật Dịch vụ thanh toán (Payment Services Act) từ tháng 1/2019, trong đó quản lý cả dịch vụ token thanh toán số.
• Thị trường trong nước chưa vận hành chính thức, chưa có số liệu về khối lượng giao dịch hay hiệu quả giám sát.
• Mục tiêu năm 2025 của chiến lược chưa có báo cáo tổng kết công khai, khó đo tốc độ thực hiện.
• Ngưỡng vốn cao, phạm vi hẹp có thể khiến doanh nghiệp, nhân tài chọn nước khác.

Chỉ dấu nên theo dõi: số tổ chức được cấp phép, chính sách thuế riêng, kết quả sandbox Đà Nẵng và số dịch vụ công thực sự chạy trên NDAChain.

Doanh nghiệp và người dùng cần lưu ý gì?

Với người dùng cá nhân

• Chỉ giao dịch qua tổ chức có tên trong danh sách được Bộ Tài chính cấp phép. Tự kiểm tra trên cổng thông tin của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, không tin ảnh chụp “giấy phép” do người lạ gửi.
• Cảnh giác với lời mời “cam kết lợi nhuận”, “dự án được Nhà nước bảo trợ” hay nhóm kín hướng dẫn nạp tiền.
• Không chia sẻ cụm từ khôi phục ví (seed phrase) hay khoá riêng tư cho bất kỳ ai, kể cả người xưng là nhân viên hỗ trợ.

Với doanh nghiệp

• Xác định “làn”: không phát hành token thì chủ yếu tuân thủ quy định về an ninh mạng và dữ liệu cá nhân; có token là bước sang làn tài sản mã hoá với điều kiện rất chặt.
• Không chào bán, tiếp thị token khi chưa đủ điều kiện: Nghị định 284/2026/NĐ-CP phạt tổ chức cung cấp dịch vụ hoặc tiếp thị tài sản mã hoá không phép từ 180 đến 200 triệu đồng.
• Bắt đầu từ bài toán: blockchain chỉ có ý nghĩa khi nhiều bên cần chia sẻ dữ liệu đáng tin. Nếu chỉ một bên quản lý dữ liệu, cơ sở dữ liệu thông thường rẻ và nhanh hơn.
• Kiểm toán bảo mật: hợp đồng thông minh và cầu nối giữa các chuỗi là điểm bị tấn công nhiều nhất; hãy kiểm toán độc lập trước khi vận hành.

Những hiểu lầm phổ biến về blockchain tại Việt Nam

• “Blockchain là tiền ảo.” Sai. Tiền mã hoá chỉ là một ứng dụng. L/C ngân hàng, truy xuất nguồn gốc, chứng chỉ số đều dùng blockchain mà không cần token.
• “Luật mới đã hợp pháp hoá Bitcoin làm tiền.” Sai. Luật 71/2025/QH15 công nhận tài sản số là tài sản, không phải tiền. Nghị định 52/2024/NĐ-CP ngày 15/05/2024 (hiệu lực 01/07/2024) chỉ coi tiền điện tử là giá trị tiền đồng trên ví điện tử, thẻ trả trước; tiền mã hoá không thuộc định nghĩa này.
• “NDAChain là đồng coin của Nhà nước.” Sai. Đó là nền tảng xác thực dữ liệu, truy xuất và định danh, không phải tài sản để mua bán. Kẻ gian thường mượn tên chương trình của Nhà nước để mời đầu tư.
• “Dữ liệu trên blockchain chắc chắn đúng.” Chưa chắc. Blockchain chỉ chống sửa dữ liệu sau khi ghi. Dữ liệu nhập sai từ đầu thì vẫn sai, chỉ là khó sửa hơn.

Câu hỏi thường gặp

Chiến lược quốc gia về blockchain của Việt Nam là văn bản nào?

Là Quyết định 1236/QĐ-TTg ngày 22/10/2024, ban hành Chiến lược quốc gia về ứng dụng và phát triển công nghệ chuỗi khối đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, có hiệu lực từ ngày ký.

Tài sản số ở Việt Nam được công nhận từ khi nào?

Từ ngày 01/01/2026, khi Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15 có hiệu lực. Luật chia tài sản số thành tài sản ảo, tài sản mã hoá và tài sản số khác.

Người Việt Nam có được mua bán tiền mã hoá không?

Người đang nắm giữ tài sản mã hoá được mở tài khoản tại tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép để lưu ký, mua bán. Sau 6 tháng kể từ khi tổ chức đầu tiên được cấp phép, giao dịch ngoài các tổ chức này có thể bị xử phạt.

Đã có sàn tài sản mã hoá nào được cấp phép chưa?

Đến giữa tháng 9/2026, Bộ Tài chính cho biết các tổ chức đầu tiên dự kiến được cấp phép trong năm 2026. Một số hồ sơ đã qua vòng 1 nhưng đó chưa phải giấy phép. Hãy kiểm tra danh sách trên cổng thông tin của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Giao dịch tài sản mã hoá có phải nộp thuế không?

Có. Theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, khi chưa có chính sách riêng, giao dịch, chuyển nhượng tài sản mã hoá áp dụng chính sách thuế như đối với chứng khoán.

Doanh nghiệp ứng dụng blockchain có cần xin phép không?

Nếu chỉ dùng blockchain để lưu trữ, xác thực dữ liệu, hiện chưa có quy định yêu cầu giấy phép riêng chỉ vì dùng công nghệ này. Nếu phát hành hoặc cung cấp dịch vụ tài sản mã hoá, doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện của Nghị quyết 05/2025/NQ-CP.