Trả lời nhanh: Sinh trắc học (biometrics) là công nghệ nhận diện hoặc xác thực một người dựa trên đặc điểm cơ thể như khuôn mặt, vân tay, mống mắt, tĩnh mạch, hoặc hành vi như giọng nói. Hệ thống chuyển đặc điểm đó thành mẫu số, rồi so với mẫu đã lưu để quyết định có đúng là bạn hay không.
Điểm chính
- Luật Căn cước 2023 định nghĩa sinh trắc học là thuộc tính vật lý, đặc điểm sinh học cá biệt và ổn định của một người để nhận diện. Chip thẻ căn cước lưu ảnh khuôn mặt, vân tay, mống mắt.
- Theo Quyết định 2345/QĐ-NHNN, từ 01/07/2024 chuyển tiền trên 10 triệu đồng/lần hoặc tổng trên 20 triệu đồng/ngày phải xác thực sinh trắc học. Thông tư 17/2024/TT-NHNN yêu cầu đối chiếu sinh trắc học mới được giao dịch điện tử.
- Từ 01/01/2026, dữ liệu sinh trắc học là dữ liệu cá nhân nhạy cảm theo Luật 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP.
- Sinh trắc học không phải bí mật và không đổi được khi bị lộ, nên chỉ nên là một lớp trong xác thực nhiều lớp.
- Ngân hàng không gọi điện, gửi link để “cài hộ” sinh trắc học. Chỉ cập nhật trong ứng dụng chính thức hoặc tại quầy.
Mục lục
- Sinh trắc học là gì?
- Sinh trắc học ra đời như thế nào?
- Xác thực sinh trắc học hoạt động như thế nào?
- Các loại sinh trắc học phổ biến hiện nay
- Thẻ căn cước gắn chip lưu dữ liệu sinh trắc học gì?
- Cập nhật sinh trắc học ngân hàng: quy định nào áp dụng năm 2026?
- Cảnh báo lừa đảo “cập nhật sinh trắc học”
- Dữ liệu sinh trắc học được pháp luật bảo vệ thế nào?
- Ưu điểm và hạn chế của sinh trắc học
- Sinh trắc học có thực sự an toàn không?
- Câu hỏi thường gặp
Sinh trắc học là gì?
Sinh trắc học (biometrics) là cách máy tính nhận ra một người dựa trên chính cơ thể hoặc hành vi của người đó, thay vì thứ người đó biết (mật khẩu, mã PIN) hay thứ người đó có (thẻ, điện thoại). Mở khoá điện thoại bằng vân tay, nhìn camera để chuyển tiền, chấm công bằng khuôn mặt đều là sinh trắc học.
Ở Việt Nam, khái niệm này đã được luật hoá. Khoản 3 Điều 3 Luật Căn cước số 26/2023/QH15 (ban hành 27/11/2023, hiệu lực 01/07/2024) mô tả sinh trắc học là những thuộc tính vật lý, đặc điểm sinh học cá biệt và ổn định của một người để nhận diện. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 dùng cách diễn đạt tương tự khi định nghĩa “dữ liệu sinh trắc học” tại Điều 31. Về kỹ thuật, bộ hướng dẫn NIST SP 800-63-4 của Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Hoa Kỳ gọi đây là việc nhận dạng tự động một cá nhân dựa trên đặc điểm sinh học hoặc hành vi; bộ thuật ngữ chuẩn của ngành là ISO/IEC 2382-37 (bản 2022).
Nhận dạng và xác thực khác nhau thế nào?
- Xác thực (verification, so khớp 1:1): bạn tự nhận “tôi là chủ tài khoản”, hệ thống chỉ so bạn với một mẫu đã lưu. Mở khoá điện thoại, xác thực chuyển tiền thuộc loại này.
- Nhận dạng (identification, so khớp 1:N): hệ thống không biết bạn là ai, phải dò trong cả kho N mẫu. Tra dấu vân tay trong điều tra hình sự là ví dụ.
Xác thực sinh trắc học ở ngân hàng là bài toán 1:1.
Sinh trắc học sinh lý và hành vi
- Sinh lý (physiological): khuôn mặt, vân tay, mống mắt, võng mạc, tĩnh mạch, hình dạng bàn tay, ADN.
- Hành vi (behavioral): giọng nói, chữ ký, dáng đi, nhịp gõ phím, cách cầm và vuốt điện thoại.
Dịch vụ “sinh trắc vân tay” quảng cáo đoán tính cách, năng khiếu là chuyện khác hẳn với sinh trắc học dùng để nhận diện, xác thực trong bài này. Đừng nhầm hai khái niệm.
Sinh trắc học ra đời như thế nào?
- 1880: bác sĩ Henry Faulds, làm việc tại Tokyo, công bố bài viết đầu tiên đề xuất dùng dấu vân tay để nhận dạng.
- 1892: Francis Galton xuất bản Finger Prints, ước tính khả năng hai dấu vân tay trùng nhau khoảng 1 trên 64 tỷ. Cùng năm, cảnh sát Argentina Juan Vucetich lập hồ sơ vân tay và phá vụ án Francisca Rojas nhờ dấu vân tay.
- 1994: John Daugman được cấp bằng sáng chế thuật toán nhận dạng mống mắt, nền tảng của hầu hết hệ thống mống mắt sau này.
- 1997–2002: Hitachi phát triển thương mại nhận dạng tĩnh mạch; năm 2002 Hitachi và Fujitsu ra mắt sản phẩm.
- Gần đây: ở Việt Nam, thẻ căn cước gắn chip và VNeID cho phép ngân hàng, nhà mạng đối chiếu khuôn mặt với dữ liệu gốc.
Xác thực sinh trắc học hoạt động như thế nào?
Mọi hệ thống sinh trắc học đều có hai giai đoạn: đăng ký một lần và xác thực mỗi lần dùng.
Đăng ký (enrollment): hệ thống thu mẫu, kiểm tra chất lượng, trích xuất đặc trưng (feature) thành dãy số gọi là mẫu tham chiếu (template). Hệ thống tốt không cần giữ ảnh gốc. Apple cho biết Touch ID không lưu hình ảnh vân tay, chỉ lưu biểu diễn toán học đã mã hoá trong vùng bảo mật Secure Enclave.
Xác thực (verification): thu mẫu mới, kiểm tra người thật, trích xuất đặc trưng, so với mẫu đã lưu và ra quyết định theo ngưỡng. Bước kiểm tra người thật còn gọi là phát hiện tấn công trình diện (presentation attack detection, PAD), chặn ảnh in, video phát lại, mặt nạ, ngón tay giả; tiêu chuẩn đánh giá là ISO/IEC 30107.
Vì sao sinh trắc học luôn có sai số?
Hai lần chụp mặt không bao giờ giống hệt nhau vì ánh sáng, góc nghiêng, độ ẩm. Vì vậy so khớp sinh trắc học là xác suất, không đúng/sai tuyệt đối như mật khẩu. Hai chỉ số cần biết:
- Tỷ lệ khớp nhầm (FMR, hay FAR): chấp nhận nhầm người khác.
- Tỷ lệ không khớp nhầm (FNMR, hay FRR): từ chối nhầm chính chủ.
Nâng ngưỡng thì FMR giảm nhưng FNMR tăng. NIST SP 800-63-4 yêu cầu hệ thống sinh trắc dùng để xác thực đạt FMR từ 1/10.000 trở xuống cho mọi nhóm nhân khẩu học, và cho phép tối đa 5 lần thất bại liên tiếp (10 lần nếu có PAD) trước khi buộc chờ.
So khớp trên thiết bị hay trên máy chủ?
Trên thiết bị: mẫu nằm trong chip bảo mật của điện thoại, ứng dụng chỉ nhận kết quả đúng/sai (Face ID, vân tay Android, passkey). Trên máy chủ: mẫu được gửi lên để đối chiếu với dữ liệu gốc, như khi ngân hàng so khuôn mặt bạn với ảnh trong chip căn cước. Cách thứ hai chứng minh được danh tính thật, nhưng tổ chức phải bảo vệ kho dữ liệu nhạy cảm.
Các loại sinh trắc học phổ biến hiện nay
| Loại | Thiết bị thu nhận | Ứng dụng điển hình | Điểm mạnh | Hạn chế |
|---|---|---|---|---|
| Khuôn mặt | Camera thường, camera hồng ngoại, cảm biến chiều sâu | Mở khoá điện thoại, ngân hàng, eKYC, ra vào | Không cần chạm, dùng camera có sẵn | Ánh sáng, góc mặt; rủi ro deepfake |
| Vân tay | Cảm biến quang học, điện dung, siêu âm | Điện thoại, chấm công, khoá cửa | Rẻ, nhanh, quen thuộc | Tay ướt, mòn vân; vân tay giả |
| Mống mắt | Camera hồng ngoại gần | Căn cước, biên giới, khu vực an ninh | Chi tiết phong phú, khó giả hơn | Thiết bị đắt, cần người dùng hợp tác |
| Giọng nói | Micro, điện thoại | Tổng đài, trợ lý ảo | Dùng được từ xa | Dễ bị giọng nói AI qua mặt |
| Tĩnh mạch | Đèn, camera hồng ngoại gần | Ngân hàng, ki-ốt, bệnh viện | Nằm dưới da, khó sao chép | Thiết bị chuyên dụng, ít phổ biến |
| Hành vi | Cảm biến điện thoại, bàn phím | Phát hiện gian lận | Chạy ngầm, không làm phiền | Độ chính xác dao động |
Khuôn mặt
Phổ biến nhất trong ngân hàng số Việt Nam vì chỉ cần camera điện thoại và có sẵn ảnh gốc trong chip căn cước. Apple công bố xác suất người ngẫu nhiên mở được Face ID dưới 1 trên 1.000.000, nhưng cao hơn với anh chị em sinh đôi và trẻ dưới 13 tuổi. Cách hoạt động, độ chính xác và chống giả mạo khuôn mặt có trong bài công nghệ nhận diện khuôn mặt.
Vân tay
Vân tay được nhận dạng qua các điểm đặc trưng (minutiae) như điểm rẽ nhánh, điểm kết thúc của đường vân. Con số “1 trên 64 tỷ” hay được trích dẫn là ước tính thống kê của Galton năm 1892, không phải độ chính xác của cảm biến ngày nay. Với thiết bị thực tế, Apple công bố xác suất người ngẫu nhiên mở được Touch ID khoảng 1 trên 50.000 cho mỗi ngón đã đăng ký. Độ an toàn phụ thuộc cảm biến và thuật toán, không chỉ bản thân vân tay.
Mống mắt
Mống mắt là vòng có màu quanh con ngươi, chụp bằng ánh sáng hồng ngoại gần để thấy rõ vân cả với mắt sẫm màu. Khác quét võng mạc (mạch máu đáy mắt, phải áp mắt sát máy), mống mắt chụp được từ khoảng 10 cm đến vài mét. Ấn Độ dùng mống mắt cùng vân tay, khuôn mặt cho hệ thống Aadhaar, khoảng 1,29 tỷ người đăng ký tính đến tháng 12/2022. Hạn chế: cần người dùng hợp tác, một số phẫu thuật mắt (như mổ đục thuỷ tinh thể) có thể làm tăng từ chối nhầm.
Giọng nói, tĩnh mạch và hành vi
Giọng nói tiện cho tổng đài nhưng dễ bị giọng nhân bản bằng AI qua mặt; NIST SP 800-63-4 không cho phép dùng so khớp giọng nói để xác thực theo bộ hướng dẫn này (xem thêm deepfake và cách nhận biết). Tĩnh mạch dùng đèn hồng ngoại gần: huyết sắc tố hấp thụ ánh sáng nên mạch máu hiện thành đường tối; vì nằm dưới da nên rất khó sao chép. Sinh trắc hành vi thường chạy ngầm để chấm điểm rủi ro, ví dụ phát hiện điện thoại đang bị điều khiển từ xa. ADN chính xác nhưng cần phòng thí nghiệm, chỉ dùng trong giám định.
Thẻ căn cước gắn chip lưu dữ liệu sinh trắc học gì?
Theo khoản 3 Điều 18 Luật Căn cước 2023, bộ phận lưu trữ trên thẻ căn cước chứa thông tin được mã hoá, gồm ảnh khuôn mặt, vân tay, mống mắt. Điều 23 quy định người từ đủ 6 tuổi trở lên được thu nhận cả ba loại này khi làm thẻ (từ 6 đến dưới 14 tuổi đi cùng người đại diện hợp pháp); người dưới 6 tuổi không thu nhận sinh trắc học.
Về định danh điện tử, Nghị định 69/2024/NĐ-CP (hiệu lực 01/07/2024) đã thay thế hoàn toàn Nghị định 59/2022/NĐ-CP mà nhiều bài viết cũ vẫn trích dẫn. Theo Điều 10 Nghị định 69/2024, tài khoản định danh mức 1 có thu nhận ảnh khuôn mặt qua thiết bị số; mức 2 được xác thực ảnh khuôn mặt, vân tay với cơ sở dữ liệu căn cước. Nghị định 320/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 69/2024, hiệu lực 28/09/2026, mở rộng tài khoản định danh cho người nước ngoài. Quy trình đọc chip qua NFC và so khớp khuôn mặt khi mở tài khoản trực tuyến được mô tả trong bài eKYC là gì.
Cập nhật sinh trắc học ngân hàng: quy định nào áp dụng năm 2026?
“Cập nhật sinh trắc học” là việc ngân hàng đối chiếu khuôn mặt bạn với dữ liệu gốc (chip căn cước hoặc VNeID) và lưu kết quả để dùng cho các lần xác thực sau. Có bốn văn bản chính.
Quyết định 2345/QĐ-NHNN: khi nào phải xác thực?
Quyết định 2345/QĐ-NHNN ngày 18/12/2023 về an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến và thanh toán thẻ, áp dụng từ 01/07/2024. Với khách hàng cá nhân:
- Chuyển tiền (khác chủ tài khoản) hoặc nạp ví điện tử trên 10 triệu đồng/lần: phải xác thực sinh trắc học.
- Tổng giao dịch trong ngày vượt 20 triệu đồng: phải xác thực; đã chạm mốc này thì giao dịch kế tiếp trong ngày cũng cần dù số tiền nhỏ.
- Dưới các ngưỡng trên: thường dùng OTP.
- Giao dịch lần đầu trên ứng dụng hoặc trên thiết bị khác thiết bị dùng lần gần nhất: phải nhận dạng sinh trắc học trước.
Nguồn đối chiếu là chip căn cước, tài khoản VNeID hoặc dữ liệu sinh trắc học ngân hàng đã đối chiếu trước đó.
Thông tư 17/2024/TT-NHNN: chưa đối chiếu thì không giao dịch điện tử
Thông tư 17/2024/TT-NHNN ngày 28/06/2024 về mở và sử dụng tài khoản thanh toán, thay thế Thông tư 23/2014. Theo Điều 17, rút tiền, thanh toán bằng phương thức điện tử chỉ được thực hiện sau khi đối chiếu sinh trắc học; áp dụng cho tài khoản cá nhân từ 01/01/2025, tài khoản tổ chức (đối chiếu người đại diện hợp pháp) từ 01/07/2025.
Thông tư 50/2024 và 77/2025: an toàn ứng dụng, chống giả mạo
Khoản 3 Điều 7 Thông tư 50/2024/TT-NHNN (hiệu lực 01/01/2025) cấm ngân hàng gửi SMS, email chứa đường link cho khách hàng, trừ khi khách hàng yêu cầu. Thông tư 77/2025/TT-NHNN sửa đổi Thông tư 50, hiệu lực 01/03/2026, yêu cầu giải pháp phát hiện giả mạo sinh trắc học đạt ISO 30107 cấp độ 2 hoặc tương đương, được tổ chức uy tín như Liên minh FIDO công nhận. Ứng dụng ngân hàng phải tự dừng khi phát hiện trình gỡ lỗi, máy ảo, mã bị chèn, hoặc điện thoại đã root, jailbreak.
Thông tư 08/2026/TT-BKHCN: sinh trắc với thuê bao di động
Thông tư 08/2026/TT-BKHCN ngày 31/03/2026 (hiệu lực 15/04/2026) yêu cầu xác thực thuê bao bằng bốn trường: số định danh, họ tên, ngày sinh, ảnh khuôn mặt. Từ 15/06/2026, khi thuê bao đổi điện thoại, nhà mạng tạm dừng chiều đi trong tối đa 2 giờ và yêu cầu xác thực lại khuôn mặt; người dùng có 30 ngày để hoàn tất trước khi bị khoá hai chiều.
Kết quả sau hơn hai năm
Theo Ngân hàng Nhà nước (số liệu nêu tháng 10/2024), tháng 8/2024 có khoảng 700 vụ khách hàng bị lừa đảo, giảm khoảng 50% so với trung bình 7 tháng đầu năm. Đến 31/07/2026, ngành ngân hàng đã đối chiếu sinh trắc học thành công hơn 167,8 triệu hồ sơ cá nhân và 2,78 triệu hồ sơ tổ chức. Bức tranh rộng hơn có trong bài chuyển đổi số trong ngân hàng.
| Tình huống | Cần sinh trắc học? | Căn cứ |
|---|---|---|
| Chuyển 5 triệu đồng, tổng trong ngày 12 triệu đồng | Thường không, dùng OTP | QĐ 2345/QĐ-NHNN |
| Chuyển 15 triệu đồng một lần cho người khác | Có | QĐ 2345/QĐ-NHNN |
| Đã chuyển 20 triệu đồng trong ngày, chuyển tiếp 200.000 đồng | Có | QĐ 2345/QĐ-NHNN |
| Dùng ứng dụng trên điện thoại mới | Có, trước giao dịch đầu tiên | QĐ 2345/QĐ-NHNN |
| Tài khoản chưa từng đối chiếu sinh trắc học | Phải đối chiếu mới giao dịch điện tử | TT 17/2024/TT-NHNN |
| Đổi điện thoại, giữ SIM cũ | Nhà mạng yêu cầu xác thực lại khuôn mặt | TT 08/2026/TT-BKHCN |
Cách cập nhật sinh trắc học ngân hàng an toàn
- Tự mở ứng dụng ngân hàng tải từ CH Play hoặc App Store, không mở từ link trong tin nhắn.
- Vào mục bảo mật hoặc thông báo cập nhật sinh trắc học trong ứng dụng.
- Chụp hai mặt thẻ căn cước nơi đủ sáng, không loá.
- Áp thẻ vào mặt sau điện thoại để đọc chip qua NFC, giữ yên vài giây.
- Quét khuôn mặt theo hướng dẫn trên màn hình.
Nếu điện thoại không có NFC, thẻ chưa có chip, hoặc thông tin thẻ không khớp hồ sơ ngân hàng (thường do đổi số giấy tờ), hãy mang thẻ căn cước ra quầy giao dịch.
Cảnh báo lừa đảo “cập nhật sinh trắc học”
Mỗi khi có quy định mới, kẻ gian lợi dụng ngay. Các thủ đoạn đã được cảnh báo công khai:
- Giả nhân viên ngân hàng “hỗ trợ cài sinh trắc học” (7/2024, Agribank, Vietcombank cảnh báo): gọi điện, kết bạn Zalo, Facebook với tên “Hỗ trợ khách hàng”, xin ảnh căn cước, ảnh mặt, gọi video ghi mặt và giọng, rồi gửi link cài ứng dụng giả.
- Email giả Ngân hàng Nhà nước (8/2024): viện dẫn Quyết định 2345, đòi cập nhật sinh trắc học trước hạn chót qua link dẫn tới tệp mã độc. Ngân hàng Nhà nước khẳng định không gửi email cho khách hàng để đề nghị cập nhật sinh trắc học.
- Ứng dụng VNeID, dịch vụ công giả (7/2025, Bộ Công an cảnh báo): giả cán bộ phường, xã sau sắp xếp đơn vị hành chính, dụ cài ứng dụng chứa mã độc để chiếm quyền điện thoại, lấy OTP và bảo nạn nhân nhìn vào máy để thu khuôn mặt.
- Ghi hình khuôn mặt để làm deepfake: cuộc gọi video bắt bạn nhìn thẳng, quay trái, quay phải có thể nhằm tạo dữ liệu vượt bước xác thực khuôn mặt.
Ba nguyên tắc: (1) bạn là người chủ động, chỉ cập nhật trong ứng dụng chính thức hoặc tại quầy; (2) không cài ứng dụng từ link, không cài tệp APK; (3) không đưa OTP, mật khẩu, không gọi video theo yêu cầu người lạ. Khi nghi ngờ, gọi lại số tổng đài in trên thẻ. Nếu đã lỡ bấm link hoặc cài ứng dụng lạ: ngắt mạng, liên hệ ngân hàng khoá tài khoản, báo Công an nơi gần nhất. Dấu hiệu các kiểu lừa đảo trực tuyến khác có trong bài phishing và cách phòng chống.
Dữ liệu sinh trắc học được pháp luật bảo vệ thế nào?
- Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 (thông qua 26/06/2025, hiệu lực 01/01/2026): Điều 31 yêu cầu bên xử lý dữ liệu sinh trắc học bảo mật vật lý thiết bị lưu trữ, truyền tải; hạn chế quyền truy cập; có hệ thống theo dõi phát hiện xâm phạm; tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế liên quan; thông báo cho người có dữ liệu nếu việc xử lý gây thiệt hại.
- Nghị định 356/2025/NĐ-CP (ban hành 31/12/2025, hiệu lực 01/01/2026): điểm đ khoản 1 Điều 4 xếp dữ liệu sinh trắc học vào nhóm dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Ảnh chân dung thông thường (“hình ảnh của cá nhân”) là dữ liệu cơ bản theo Điều 3; khi ảnh được xử lý thành mẫu để nhận diện thì là dữ liệu sinh trắc học.
- Mức phạt (Điều 8 Luật 91/2025): mua bán dữ liệu cá nhân tối đa 10 lần khoản thu; vi phạm chuyển dữ liệu xuyên biên giới tối đa 5% doanh thu năm trước; vi phạm khác tối đa 3 tỷ đồng với tổ chức; cá nhân bằng một nửa.
Doanh nghiệp dùng chấm công vân tay, khuôn mặt cần làm gì?
- Lập danh mục: hệ thống nào thu loại sinh trắc gì, lưu ở đâu (thiết bị, máy chủ, đám mây, nhà cung cấp).
- Minh bạch và đồng ý: thông báo mục đích, có phương án thay thế (thẻ, mã PIN) khi phù hợp.
- Tối thiểu hoá: chỉ lưu mẫu, không lưu ảnh gốc nếu không cần; xoá khi người lao động nghỉ việc.
- Bảo vệ kỹ thuật: mã hoá khi lưu và truyền, phân quyền, ghi nhật ký. Tiêu chuẩn ISO/IEC 24745:2022 về bảo vệ thông tin sinh trắc học nhấn mạnh tính bảo mật, toàn vẹn và khả năng thu hồi, thay thế mẫu khi bị lộ.
- Sự cố: với vi phạm có thể gây hại cho chủ thể dữ liệu, Điều 23 Luật 91/2025 yêu cầu thông báo cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân chậm nhất 72 giờ kể từ khi phát hiện.
Ưu điểm và hạn chế của sinh trắc học
| Ưu điểm | Hạn chế |
|---|---|
| Không phải nhớ, không quên, khó cho mượn | Không phải bí mật: khuôn mặt, giọng nói có khắp mạng xã hội |
| Nhanh: chạm hoặc nhìn là xong | Không đổi được khi bị lộ, khác mật khẩu |
| Gắn với người thật, hạn chế thuê, mượn tài khoản | Luôn có sai số; người cao tuổi, lao động tay chân có thể bị từ chối nhầm |
| Đối chiếu được với dữ liệu căn cước | Kho dữ liệu tập trung là mục tiêu tấn công; vướng quy định dữ liệu nhạy cảm |
Sinh trắc học có thực sự an toàn không?
Sinh trắc học khó bị đoán như mật khẩu, nhưng có điểm yếu nền tảng: nó không phải bí mật. NIST SP 800-63-4 nêu rõ đặc điểm sinh trắc không phải bí mật, so khớp mang tính xác suất, nên chỉ được dùng trong xác thực đa yếu tố đi kèm một thiết bị vật lý, không làm yếu tố duy nhất; với khuôn mặt, bắt buộc có chống giả mạo.
Ngân hàng Việt Nam đang làm theo hướng này: khuôn mặt được xác thực trong ứng dụng gắn với điện thoại của bạn, nên kẻ gian cần cả khuôn mặt lẫn thiết bị. Vì thế lừa đảo hiện tập trung vào chiếm quyền điện thoại và dụ nạn nhân tự quét mặt, thay vì phá thuật toán. Xem thêm vai trò của các yếu tố “biết, có, là” trong bài xác thực đa yếu tố MFA. Với cá nhân: bật khoá màn hình, cập nhật hệ điều hành, không root hay jailbreak máy dùng ngân hàng.
Câu hỏi thường gặp
Sinh trắc học gồm những gì?
Gồm nhóm sinh lý (khuôn mặt, vân tay, mống mắt, võng mạc, tĩnh mạch, ADN) và nhóm hành vi (giọng nói, chữ ký, dáng đi, nhịp gõ phím). Thẻ căn cước Việt Nam lưu ảnh khuôn mặt, vân tay và mống mắt.
Không cập nhật sinh trắc học ngân hàng thì sao?
Theo Thông tư 17/2024/TT-NHNN, tài khoản cá nhân chưa đối chiếu sinh trắc học không rút tiền, thanh toán bằng phương thức điện tử được. Bạn cần hoàn tất trong ứng dụng hoặc tại quầy.
Đổi điện thoại có phải xác thực lại không?
Có. Quyết định 2345/QĐ-NHNN yêu cầu nhận dạng sinh trắc học trước giao dịch đầu tiên trên thiết bị mới. Nhà mạng cũng yêu cầu xác thực lại khuôn mặt khi đổi máy theo Thông tư 08/2026/TT-BKHCN.
Nhân viên ngân hàng gọi hướng dẫn cập nhật sinh trắc học có đáng tin không?
Không. Ngân hàng không gọi điện cài hộ sinh trắc học, không gửi link qua SMS, email (trừ khi bạn yêu cầu) và không xin OTP. Hãy cúp máy và tự mở ứng dụng chính thức.
Vân tay và khuôn mặt, loại nào an toàn hơn?
Tuỳ thiết bị. Theo Apple, Face ID có xác suất người ngẫu nhiên mở được dưới 1/1.000.000, Touch ID khoảng 1/50.000. Nhưng nhận diện khuôn mặt bằng camera thường, không có cảm biến chiều sâu, dễ bị giả mạo hơn. Quan trọng là có chống giả mạo và đi kèm thiết bị tin cậy.
Lộ dữ liệu sinh trắc học thì làm gì?
Bạn không đổi được khuôn mặt hay vân tay, nên hãy tăng các lớp còn lại: đổi mật khẩu, bật thông báo giao dịch, giữ chặt thiết bị, báo ngân hàng ngay khi thấy giao dịch lạ. Tổ chức để lộ dữ liệu có nghĩa vụ thông báo theo Luật 91/2025/QH15.