Mempool là gì?

Mục lục

1. Mempool là gì và nằm ở đâu?
2. Giao dịch đi qua mempool như thế nào?
3. Các tham số mempool của Bitcoin Core gồm những gì?
4. Điều gì xảy ra khi mempool đầy?
5. Vì sao không có một mempool chung cho toàn mạng?
6. Mempool của Ethereum có giống Bitcoin không?
7. Giao dịch kẹt trong mempool thì xử lý thế nào?
8. Mempool liên quan gì đến front-running và MEV?
9. Đọc dữ liệu mempool để làm gì?
10. Mempool khác gì block, hàng đợi thông thường và các khái niệm gần?
11. Doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý gì về mempool?
12. Ưu điểm, hạn chế và khi nào cần quan tâm?
13. Câu hỏi thường gặp

Mempool là gì và nằm ở đâu?

Khi bạn bấm gửi coin, giao dịch không vào block ngay. Nó được phát qua mạng ngang hàng, và mỗi node trong blockchain tự kiểm tra: chữ ký đúng không, đầu vào chưa bị tiêu chưa, mức phí có đạt ngưỡng tối thiểu không. Giao dịch qua được các bước này sẽ được xếp vào mempool của node đó.

Có ba điểm hay bị hiểu sai:

• Mempool nằm trong bộ nhớ của node. Một node Bitcoin Core đang chạy giữ mempool trong bộ nhớ tạm, bị giới hạn bởi tham số -maxmempool. Khi node khởi động lại bình thường, Bitcoin Core lưu và nạp lại mempool để người dùng không phải phát lại giao dịch từ đầu.
• Mempool không phải dữ liệu blockchain. Sổ cái chỉ chứa giao dịch đã vào block. Giao dịch ở mempool chưa có gì đảm bảo, và có thể bị thay thế hoặc bị loại.
• “Hợp lệ” khác “đã xác nhận”. Giao dịch trong mempool chỉ mới được node chấp nhận theo luật của nó. Nó chỉ được xác nhận khi thợ đào hoặc validator đưa vào block.

Giao dịch đi qua mempool như thế nào?

Quy trình trên Bitcoin gồm năm chặng. Sơ đồ dưới đây tóm tắt thứ tự, từ lúc ví ký đến lúc giao dịch nằm trong block.

Ở chặng 4, thợ đào dựng một block ứng viên từ mempool của chính node họ. Thợ đào chọn giao dịch theo mức phí trên mỗi đơn vị dung lượng ảo (sat/vB), không theo thứ tự đến trước đi trước. Mỗi block có giới hạn dung lượng. Vì vậy nếu số giao dịch chờ nhiều hơn chỗ trống, phần phí thấp phải chờ block sau. Khoảng cách giữa các block là yếu tố thứ hai quyết định thời gian chờ, xem thêm block time.

Các tham số mempool của Bitcoin Core gồm những gì?

Mempool là chính sách cục bộ chứ không phải luật đồng thuận. Mỗi người vận hành node có thể chỉnh. Bảng sau liệt kê các giá trị mặc định của Bitcoin Core, theo tài liệu tổng hợp chính sách cho bản v30.0 (tháng 10/2025).

Tham số	Mặc định	Ý nghĩa
-maxmempool	300 MB	Trần RAM dành cho mempool, tối thiểu cấu hình được là 5 MB
-mempoolexpiry	336 giờ (14 ngày)	Quá hạn này, giao dịch chưa xác nhận bị bỏ
-minrelaytxfee	0,1 sat/vB	Mức phí sàn để node chuyển tiếp giao dịch
-incrementalrelayfee	0,1 sat/vB	Mức tăng phí tối thiểu khi thay thế giao dịch
-dustrelayfee	3 sat/vB	Cơ sở để coi đầu ra quá nhỏ là dust

Các giá trị trên theo bảng tham số chính sách cho Bitcoin Core v30.0 (tháng 10/2025) và bảng cấu hình mempool gồm -maxmempool 300 MB, -mempoolexpiry 336 giờ. Hai điểm lịch sử đáng biết:

• Trần 300 MB có từ Bitcoin Core 0.12. Trước đó mempool không bị chặn trên, và kẻ tấn công có thể gửi lượng lớn giao dịch phí sát ngưỡng để làm sập các node ít RAM. Bản 0.12 đặt kích thước tối đa mặc định là 300 MB, chỉnh được bằng -maxmempool.
• Phí sàn đã giảm. Bitcoin Core v29.1 và v30.0 hạ mặc định minrelaytxfee từ 1 sat/vB xuống 0,1 sat/vB. Vì thế các tài liệu cũ ghi mức 1 sat/vB là sàn có thể đã lỗi thời.

Con số 300 MB không bằng dung lượng giao dịch thô. Khoảng 63% bộ nhớ này dùng cho cấu trúc dữ liệu nội bộ, nên chỉ còn khoảng 110 MB cho dữ liệu giao dịch thô. Vì vậy khi xem đồ thị “mempool size” ở các trang theo dõi, bạn cần phân biệt dung lượng RAM với dung lượng ảo (vMB) của giao dịch.

Chính sách cũng thay đổi theo từng bản phát hành. Theo tài liệu tổng hợp ở trên, từ bản v29, chính sách thay thế giao dịch (RBF) là “full RBF” và không còn tuỳ chỉnh được. Bản 31.0 còn được ghi nhận là đưa vào cơ chế cluster mempool. Nếu bạn vận hành node, hãy đọc ghi chú phát hành của đúng phiên bản đang chạy.

Điều gì xảy ra khi mempool đầy?

Khi vượt trần, node không từ chối ngẫu nhiên mà chạy hai cơ chế cùng lúc. Node loại giao dịch có mức phí thấp nhất cùng các giao dịch con của nó, và nâng mức phí tối thiểu động lên. Giao dịch mới dưới ngưỡng đã nâng sẽ bị từ chối, và ngưỡng này giảm dần trong vài giờ sau khi tắc nghẽn hết.

Điểm tinh tế là cách tính “thấp nhất”. Node dùng descendant feerate, tức mức phí trung bình của một giao dịch cùng mọi giao dịch con chưa xác nhận của nó. Nhờ vậy giao dịch cha phí thấp không bị loại nếu có giao dịch con phí cao theo kiểu CPFP.

Hệ quả thực tế: giao dịch bị loại khỏi mempool của bạn không có nghĩa là mất tiền. Coin vẫn thuộc về ví vì giao dịch chưa vào sổ cái. Tuy nhiên khi giao dịch bị loại khỏi các mempool 300 MB, nó về thực chất bị xoá khỏi mạng như thể bị huỷ. Một số ví vẫn hiển thị giao dịch “đang chờ” trong khi mạng đã quên nó, nên bạn cần kiểm tra bằng trình khám phá khối.

Vì sao không có một mempool chung cho toàn mạng?

Mỗi node nhận giao dịch qua đường truyền khác nhau, với cấu hình khác nhau. Mỗi node có mempool riêng, nên nội dung có thể khác nhau và không tồn tại mempool chung cho toàn mạng. Những gì bạn thấy ở một trang web là mempool của node mà trang đó chạy.

Hệ quả cho người dùng và doanh nghiệp: hai trình khám phá khối có thể cho kết quả khác nhau về cùng một giao dịch. Theo một tài liệu giáo dục về mempool, giao dịch hợp lệ theo đồng thuận vẫn có thể bị một node từ chối vì không đạt chính sách cục bộ của node đó. Chỉ khi giao dịch vào block và có đủ số block xác nhận phía sau thì mọi node mới thống nhất.

Mempool của Ethereum có giống Bitcoin không?

Khái niệm giống nhau nhưng chi tiết khác. Trên Ethereum, bạn hay gặp tên “transaction pool” (txpool) hơn “mempool”. Mỗi node thực thi (execution client) giữ một hàng đợi riêng, và các điểm khác biệt chính là:

• Mô hình tài khoản và nonce. Mỗi giao dịch của một địa chỉ mang một số thứ tự. Giao dịch số 5 chỉ chạy được sau số 4, nên một giao dịch kẹt sẽ chặn các giao dịch sau cùng ví. Cơ chế này giải thích bằng nonce trong blockchain. Bitcoin dùng mô hình UTXO nên không có ràng buộc thứ tự theo tài khoản như vậy.
• Cấu trúc phí. Từ nâng cấp EIP-1559, phí gồm phí cơ sở (base fee) tự điều chỉnh theo từng block và bị đốt, cộng khoản tip trả cho bên đề xuất block. Giao dịch có mức phí tối đa thấp hơn base fee hiện tại sẽ nằm chờ trong pool. Chi tiết xem gas fee.
• Thay thế giao dịch. Muốn đè giao dịch cũ, bạn gửi giao dịch mới cùng nonce với mức phí cao hơn đáng kể. Mỗi client có ngưỡng tăng tối thiểu riêng, bạn cần xem tài liệu của client mình dùng.

Khác biệt quan trọng hơn nằm ở chỗ ví thường gửi giao dịch qua nhà cung cấp dịch vụ nút (RPC). Nếu nhà cung cấp đó chậm hoặc có chính sách riêng, giao dịch của bạn có thể không lan ra đủ nhanh. Đó là lý do cùng một giao dịch có thể “đã xác nhận” ở ví này mà “không tìm thấy” ở ví khác.

Giao dịch kẹt trong mempool thì xử lý thế nào?

Bạn có ba hướng, tuỳ bạn là người gửi hay người nhận và ví hỗ trợ gì.

Replace-by-fee (RBF)

Người gửi phát một giao dịch mới tiêu cùng đầu vào, trả phí cao hơn, và giao dịch mới thay thế giao dịch cũ trong mempool. RBF được thêm theo cơ chế tuỳ chọn từ Bitcoin Core v0.12.0 (tháng 2/2016). Mức tăng phí phải đạt ngưỡng incremental relay fee ở bảng trên. Điều kiện thực tế: ví của bạn phải cho phép tăng phí và bạn còn nắm khoá riêng. Nếu bạn gửi từ sàn hay từ dịch vụ lưu ký, quyền này thuộc về đơn vị đó. Về khoá, xem private key và public key.

Child-pays-for-parent (CPFP)

Người nhận (hoặc người gửi, nếu có đầu ra thối lại) tạo giao dịch con tiêu đầu ra chưa xác nhận của giao dịch kẹt, và trả phí đủ cao cho cả cặp. Thợ đào muốn lấy khoản phí của giao dịch con nên phải đưa cả giao dịch cha vào block. Đây là lý do cơ chế loại bỏ ở trên tính theo cả nhóm giao dịch, không tính riêng từng cái.

Chờ và để hết hạn

Nếu không gấp, bạn có thể chờ phí giảm. Với Bitcoin Core mặc định, giao dịch chưa xác nhận sau 14 ngày bị node bỏ. Khi đó coin có thể chi tiêu lại, nhưng nếu giao dịch còn nằm ở node khác thì nó vẫn có thể được phát lại, nên đừng coi việc “biến mất” khỏi một trang là đã huỷ hẳn.

Mempool liên quan gì đến front-running và MEV?

Vì giao dịch chờ trong mempool công khai, ai theo dõi cũng thấy nội dung trước khi nó được xác nhận. Trên các mạng có hợp đồng thông minh, điều này mở ra giá trị có thể trích xuất tối đa (MEV, maximal extractable value). Bot quét txpool, thấy một lệnh hoán đổi lớn trên sàn phi tập trung, rồi gửi giao dịch của mình với phí cao hơn để được xếp trước, hoặc kẹp lệnh đó ở giữa (sandwich attack). Người dùng bị trượt giá mà không biết.

Một số cách giảm rủi ro được dùng phổ biến, mỗi cách có đánh đổi riêng:

• Đặt giới hạn trượt giá (slippage) thấp hơn. Giảm thiệt hại nhưng giao dịch dễ thất bại hơn.
• Gửi qua dịch vụ chuyển tiếp riêng (private relay). Giao dịch không hiện trong txpool công khai. Bạn phải tin dịch vụ đó sẽ không lợi dụng nội dung.
• Thiết kế giao thức. Một số dự án DeFi dùng đấu giá theo lô hoặc commit-reveal để che thông tin tới khi chốt.

Đây là kiến thức về rủi ro, không phải khuyến nghị giao dịch. Nếu bạn dùng DeFi, mức rủi ro này chỉ là một phần của rủi ro hợp đồng thông minh và rủi ro thanh khoản.

Đọc dữ liệu mempool để làm gì?

Các trình khám phá như mempool.space hiển thị mempool dưới dạng các block dự kiến. Trang này trực quan hoá mempool của một node Bitcoin thành các khối dự kiến nằm bên trái đường đứt nét, còn khối đã xác nhận nằm bên phải. Bạn nên xem ba chỉ số:

• Phân bố mức phí (sat/vB). Cho biết phí tập trung ở dải nào. Số giao dịch lớn nhưng vMB thấp nghĩa là nhiều giao dịch nhỏ.
• Số block cần để dọn hết hàng chờ. Một block dọn được khoảng 1 vMB. Nếu mempool có 30 vMB phí cao hơn mức bạn trả thì bạn phải đợi cỡ 30 block (ví dụ minh hoạ, chưa tính giao dịch mới đến thêm).
• Phí sàn động. Khi nó vượt phí sàn tĩnh, nghĩa là mempool đang đầy.

Con số thay đổi theo từng giờ nên bạn cần xem dữ liệu trực tiếp thay vì dựa vào ảnh chụp cũ. Để so sánh: ngày 8/5/2026, mempool kết hợp ở mức khoảng 179 MB trên trần 300 MB, với khoảng 49.300 giao dịch chưa xác nhận, theo một bài phân tích dùng dữ liệu mempool.space. Đây chỉ là ảnh chụp một thời điểm, không phải mức điển hình.

Nếu bạn vận hành node, lệnh bitcoin-cli getmempoolinfo trả về số giao dịch, dung lượng, mức dùng RAM, tổng phí và trần maxmempool của chính node bạn. Con số này là mempool của riêng node đó, không đại diện cho mạng.

Mempool khác gì block, hàng đợi thông thường và các khái niệm gần?

Tiêu chí	Mempool	Block	Hàng đợi tin nhắn (message queue)
Nơi lưu	RAM của từng node	Sổ cái trên mọi node	Máy chủ do một đơn vị vận hành
Thứ tự xử lý	Chủ yếu theo mức phí	Cố định sau khi đào	Thường theo thứ tự đến
Tính đồng nhất	Khác nhau giữa các node	Thống nhất toàn mạng	Một nguồn duy nhất
Có thể bị loại	Có: đầy, hết hạn, bị thay thế	Rất khó, trừ khi chuỗi bị tổ chức lại	Theo cấu hình của hệ thống
Đảm bảo	Không có	Tăng dần theo số block xác nhận	Theo thiết kế (at-least-once…)

Sự khác biệt này cũng là một phần của câu hỏi blockchain khác database: hệ thống tập trung có một hàng đợi duy nhất, còn blockchain công khai có nhiều hàng đợi cục bộ chưa thống nhất.

Doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý gì về mempool?

Nếu doanh nghiệp chỉ chuyển hoặc nhận coin qua ví và sàn, bạn không cần cấu hình mempool. Tuy vậy có ba tình huống nên hiểu rõ.

• Nhận thanh toán bằng coin. Không nên coi giao dịch vừa xuất hiện trong mempool (0 xác nhận) là đã thu tiền. Giao dịch đó có thể bị thay thế bằng giao dịch xung đột, nhất là khi full RBF là chính sách mặc định của Bitcoin Core. Nên đặt số xác nhận tối thiểu theo giá trị đơn hàng. Ví dụ minh hoạ: đơn nhỏ chờ ít block, đơn lớn chờ nhiều block hơn. Con số cụ thể do bộ phận quản trị rủi ro tự quyết định.
• Chạy node riêng cho hệ thống. Đơn vị làm ví lưu ký, cổng thanh toán hoặc dapp thường chạy node riêng để không phụ thuộc bên thứ ba. Khi đó cần tính RAM cho mempool, không chỉ dung lượng ổ đĩa. Với Bitcoin Core, mặc định 300 MB là chỉ riêng mempool, chưa tính bộ nhớ cho các thành phần khác.
• Xây dịch vụ ước tính phí. Công thức dựa trên mempool của một node dễ lệch so với mạng. Dịch vụ nghiêm túc nên tham chiếu nhiều nguồn và có phương án tăng phí tự động (RBF hoặc CPFP) cho giao dịch kẹt.

Về pháp lý, việc giữ và giao dịch tài sản mã hoá tại Việt Nam có quy định riêng, xem tài sản mã hoá. Mempool là chi tiết kỹ thuật và không làm thay đổi nghĩa vụ đó.

Ưu điểm, hạn chế và khi nào cần quan tâm?

Ưu điểm của thiết kế mempool

• Cho phép thị trường phí tự điều tiết: ai cần nhanh trả nhiều hơn.
• Giữ giao dịch tạm thời ở bộ nhớ nhanh, không làm phình sổ cái bằng giao dịch chưa chắc được xác nhận.
• Giúp node loại sớm giao dịch sai luật, giảm tải cho thợ đào.

Hạn chế

• Không có đảm bảo về thời gian xác nhận hay việc giao dịch có được giữ không.
• Chi phí biến động mạnh khi tắc nghẽn. Đợt tắc nghẽn cuối năm 2023 là một ví dụ, một bài viết nêu mempool Bitcoin đạt kỷ lục 1,57 GB theo Unchained Crypto. Con số này đến từ một nguồn thứ cấp nên bạn nên coi là tham khảo.
• Công khai nội dung giao dịch trước khi xác nhận, tạo điều kiện cho front-running.

Khi nào cần quan tâm sâu

Bạn cần hiểu kỹ nếu bạn nhận thanh toán on-chain, vận hành node hoặc dịch vụ ví, hoặc giao dịch thường xuyên trên mạng phí cao. Nếu bạn chỉ giữ coin dài hạn và hiếm khi chuyển, mức độ ảnh hưởng thấp. Trên các mạng Layer 2, hàng đợi giao dịch do bên sắp xếp (sequencer) quản lý nên mempool công khai có thể không tồn tại như trên Layer 1.

Câu hỏi thường gặp

Mempool là gì, nói ngắn gọn?

Là vùng bộ nhớ tạm trên mỗi node, chứa giao dịch hợp lệ chưa vào block. Thợ đào hoặc validator lấy giao dịch từ đây để dựng block mới.

Mempool có nằm trên blockchain không?

Không. Mempool nằm trong RAM của từng node và có thể khác nhau giữa các node. Chỉ giao dịch đã vào block mới thuộc sổ cái.

Giao dịch kẹt trong mempool bao lâu thì bị xoá?

Mặc định Bitcoin Core bỏ giao dịch chưa xác nhận sau 14 ngày (336 giờ). Giao dịch cũng có thể bị loại sớm hơn khi mempool đầy và phí quá thấp. Mỗi người vận hành node có thể đổi các giá trị này, nên thời gian thực tế khác nhau giữa các node.

Trả phí cao hơn có chắc chắn được xác nhận nhanh hơn không?

Phí cao làm tăng khả năng được chọn sớm nhưng không phải bảo đảm. Thợ đào có chính sách chọn riêng, và mempool mỗi nơi khác nhau. Bạn nên theo dõi phân bố phí tại thời điểm gửi.

Mempool có làm mất tiền của tôi không?

Bản thân mempool không làm mất tiền. Giao dịch chưa vào block thì coin vẫn thuộc ví của bạn. Rủi ro đến từ việc bị lừa nhập cụm từ khôi phục vào dịch vụ “tăng tốc” giả mạo, hoặc nhầm giao dịch 0 xác nhận là đã thanh toán xong.

Mempool khác gì mempool.space?

Mempool là khái niệm, còn mempool.space là một công cụ trực quan hoá mempool của node mà nó vận hành. Bạn có thể tự chạy bản mã nguồn mở của công cụ này trên node riêng để có số liệu không phụ thuộc bên thứ ba.